พระไภษัชยคุรุไวฑูรย์พุทธเจ้า
พระไภษัชยคุรุไวฑูรย์พุทธเจ้า (Bhaisajyaguru Vaiduryaprabha Tathagata)
ชื่อเต็มในภาษาสันสกฤต: Bhagavan Bhaisajyaguru Vaiduryaprabha Tathagata
แปลเป็นไทยว่า:
“พระผู้มีพระภาคเจ้าไภษัชยคุรุไวฑูรย์ประภาตถาคต”
หมายถึง “พระผู้เป็นครูแห่งโอสถ ผู้มีรัศมีสีน้ำไพฑูรย์ (แลดูดุจแสงฟ้าอมเขียวใสเหมือนพลอยไพฑูรย์)”
ประวัติและความเป็นมา
พระไภษัชยคุรุ เป็นพระพุทธเจ้าพระองค์หนึ่งใน โลกธาตุแห่งทิศตะวันออก
เรียกว่า “สุขวิทยาโลกธาตุ” (Vaidurya Nirbhasa Lokadhatu)
พระองค์ทรงเป็นพระพุทธเจ้าผู้เปี่ยมด้วย พระเมตตาในการรักษาโรคทั้งกายและใจ ของสัตว์โลก
พระองค์ทรงปรากฏครั้งแรกในคัมภีร์มหายาน ชื่อว่า
“ไภษัชยคุรุไวฑูรย์ประภาตถาคตปูรฺวปฺรณิธานสูตร”
หรือเรียกสั้นๆ ว่า “พระสูตรพระไภษัชยคุรุ”
(ภาษาจีน: 藥師琉璃光如來本願功德經 / Yàoshī Liúlíguāng Rúlái Běnyuàn Gōngdé Jīng)
ปณิธาน 12 ประการ
ปณิธาน 12 ประการของพระไภษัชยคุรุ
พระองค์ทรงตั้ง “ปณิธาน 12 ประการ” ก่อนตรัสรู้ เพื่อช่วยเหลือสรรพสัตว์ให้พ้นจากทุกข์ ได้แก่
- ให้สัตว์โลกมีร่างกายงดงามดุจพระองค์
- ให้สัตว์โลกมีจิตบริสุทธิ์ ปราศจากกิเลส
- ให้สัตว์โลกมีปัจจัยอุดมสมบูรณ์
- ให้ผู้หลงผิดได้กลับใจในธรรม
- ให้ผู้รักษาศีลมั่นคง ได้รับผลบุญและปัญญา
- ให้สัตว์ทั้งหลายหายจากโรคภัยทั้งปวง
- ให้ผู้ทุกข์ยากพ้นจากความลำบาก
- ให้สตรีที่ประสงค์เกิดเป็นชายได้สมปรารถนา
- ให้สัตว์ทั้งหลายพ้นจากเคราะห์และโทษภัย
- ให้สัตว์ที่ตกในโลกอบายได้พ้นทุกข์
- ให้สัตว์ทั้งหลายได้รับอาหารและเครื่องนุ่งห่มครบถ้วน
- ให้สัตว์โลกได้รับความสุขและหลุดพ้นจากความมืดมน
รูปกายของพระองค์
พระวรกายมีสี น้ำเงินใสดังพลอยไพฑูรย์
พระหัตถ์ข้างซ้ายทรงถือ บาตรยา (ภาชนะบรรจุโอสถหรือผลสมอ)
พระหัตถ์ข้างขวาทรงถือ ผลสมอ (ผลยารักษาโรค) หรือแสดงปาง “ประทานอภัย”
มักประทับนั่งบนบัลลังก์ดอกบัว สงบนิ่งในสมาธิ
ความหมายทางธรรม
พระไภษัชยคุรุสื่อถึง “การเยียวยา” ไม่เพียงแต่โรคทางกาย แต่หมายถึง
การรักษาโรคทางใจ – ความโลภ โกรธ หลง ความเศร้า และกรรมเก่าที่ทำให้เกิดความทุกข์
เมื่อระลึกถึงพระนามของพระองค์ หรือสวด “มนต์พระไภษัชยคุรุ”
เชื่อว่าจะช่วย ชำระจิตใจให้สงบ และ เสริมสุขภาพกายใจให้แข็งแรง
การบูชา
นิยมบูชาพระไภษัชยคุรุด้วยของสีน้ำเงินหรือน้ำเงินอมเขียว เช่น
เทียนหรือดอกไม้สีน้ำเงิน
น้ำสะอาดหนึ่งถ้วย (แทนโอสถ)
ผลไม้รสเย็น เช่น สาลี่ แอปเปิ้ล หรือองุ่น
วันประจำพระองค์: วันพุธ
ทิศประจำพระองค์: ทิศตะวันออก
คาถาบูชา
ภาษาสันสกฤต:
Tadyathā: Om Bhaisajye Bhaisajye Maha Bhaisajye Bhaisajye Rāja
Samudgate Svāhā
คำแปล:
“ขอนอบน้อมแด่พระผู้เป็นเจ้าแห่งโอสถ พระผู้ยิ่งใหญ่แห่งการเยียวยา
ผู้ทรงบังเกิดขึ้นแล้วในฐานะราชาแห่งโอสถ ขอความสำเร็จจงมีแด่ข้าพเจ้าเถิด”
"พระไภษัชยคุรุ" ในศิลปะและพระเครื่อง
ในประเทศไทยนิยมสร้างพระเครื่องหรือเหรียญ “พระไภษัชยคุรุ” ไว้เป็นเครื่องราง
เชื่อว่าช่วยให้ สุขภาพแข็งแรง ปลอดภัยจากโรคภัย อุบัติเหตุ และเคราะห์หนัก
บางรุ่นจะมี “พระหมอชีวกโกมารภัจจ์” อยู่ด้านหลัง หรือร่วมปรากฏในเหรียญ
เพื่อเสริมพลังแห่ง “การรักษา” ทั้งทางกายและจิตใจ
